Çfarë fshihet pas rrobave të bukura Chanel, Dior, Balenciaga
E Shtunë 14 Janar 2023, 13:12
Stela Sallaku
Nga Stela Sallaku/Ndërkohë që ne merremi me Luizin, pjesa tjetër e Europës dhe Amerikës po bën përgatitjet për muajin e modës, i cili fillon për disa javë. Muaji i modës fillon në New York, Londër, Milano dhe përfundon në Paris. Dizajnerët krijojnë e krijojnë për t’i shpalosur në javët e modës, ku blerësit, pa menduar dy herë nga vijnë copat e aksesorët që po shohin në sfilata, nxjerrin telefonat dhe kuletat për t’i pronësuar krijimet pikante. Se kush i prodhon, nga vijnë copat, kush i qep dhe ku shkojnë mbetjet, kjo ngelet enigmë. Bukuria e javëve të modës, ka një faturë të kripur nga pas.
Sot në SHBA numërohen rreth 28,433 krijues mode (fashion designer). Secili prej tyre skicon e prodhon të paktën 1-2 koleksione në vit me 40-80 veshje secili. Secili model a dizajn ka rreth 12 masa që nga xs e deri tek xxl, sipas rastit shkon dhe në 18. Po ju lë t’i bëni vetë llogaritë e veshjeve në total.
Copat prej poliestre janë shtylla mbajtëse e veshjeve të prodhuara nga stilistët. Poliestra është një formë plastike e cila është nënprodukt i vajit (naftës). Ka zënë tërësisht vendin e pambukut në prodhimin e rrobave, për arsye të kostos së ulët të prodhimit. Njëkohësisht poliestra është prodhuesja më e madhe e mikroplastikës, ndotëses më të madhe të botës nënujore.
Firmat e mëdha të modës thonë se e kanë marrë shumë seriozisht këtë punën e ndotjes në modë. U deshën thuajse 200 vite të binden, por më mirë vonë se kurrë. Tani, po t’i vizitojmë atelietë e famshme, do gjejme plot pupla origjinale, lëkura kafshësh modifikuar në peliçe e plot poliestra vërdallë. Por, me krenari do na thonë se tashmë e kanë kuptuar gabimin dhe i kanë zëvendësuar të gjitha me vegan.
Po mirë, po vegan ç’është?
Nuk është fjala për dietën ushqimore, e as për ushqimet pa produkt shtazor në to. Veshjet vegan janë copa pa asnjë fibër kafshësh, qofshin lëkura, pelushë, mëndafshe apo lesh.
Me pak fjalë, të vrasësh kafshë e shpend për të krijuar peliçe për aristokracinë na qenka kundër rregullave të reja.
Po me cilat copa duhet të punojnë dizajnerët? Po të kërkosh për listën e copave ekologjike sot, do të të shfaqet një listë prej 18 materialesh, në të cilat është dhe poliestra. Dhe, siç e thamë më lart, duhet të jenë edhe vegan. Pa prit pak, a nuk ishte poliestra armiku i botës nënujore?
Një sasi shumë e vogël e veshjeve shkon për t’u ricikluar. Një sasi akoma më e vogël e tyre, përdoret pas riciklimit. E imagjinoni Dior-in ose Chanel të promovojë veshje të ricikluara? Zonja Coco do ishte rrotulluar në varr po ta dinte. Dhe Karl-i gjithashtu.
Riciklim apo jo riciklim, poliestër apo pambuk, mëndafsh ose lino, ne do vazhdojmë të blejmë veshjet më të famshme e më të populluara, kudo qofshin ato, pa pyetur e pa e vrarë shumë mendjen nga vijnë. Pa pyetur kush i bëri, në ç’kushte, sa u pagua ai ose ajo që i qepi, kush i ngjyrosi copat, sa lumenj u ndotën etj. Për sa kohë t’i veshë familja Kardashian, edhe ne jemi në rregull.
